Bạn có thể học vẽ trên máy tính bảng ngay từ đầu, vì nền tảng vẫn là nhìn ra hình, hiểu đậm nhạt, màu sắc và bố cục, những thứ đó không đổi dù vẽ trên giấy hay trên kính. Nhưng nút hoàn tác, các lớp và công cụ làm mượt nét có thể khiến người mới ỷ lại. Với nhiều người, xen kẽ giữa máy và giấy giúp tay và mắt học trọn vẹn nhất.
Chào bạn, đây là Nhà Mỹ Thuật. Đây là tập cuối của chuyên mục luyện vẽ ở nhà, và cũng là câu hỏi mình nhận nhiều nhất từ người trẻ: có cần giấy bút nữa không, hay mua máy tính bảng là xong. Mình sẽ nói công bằng cả hai phía.
Những gì vẽ số làm rất tốt
Vẽ số có những lợi thế thật. Nút hoàn tác cho bạn thử thoải mái, sai thì quay lại. Không tốn giấy, không tốn màu, không phải rửa cọ, không cần chỗ phơi tranh. Với người sống trong căn hộ nhỏ, đó là lợi thế rất lớn.
Các lớp cho phép tách phần phác, phần nét, phần màu ra riêng, sửa phần này không ảnh hưởng phần kia. Bạn có thể thử mười cách phối màu cho cùng một bức trong vài phút.
Bảng màu không bao giờ hết, không bao giờ bùn vì nước rửa cọ bẩn. Bạn có thể lật hình, xoay khung, phóng to chi tiết một cách dễ dàng, và lật ngược bức tranh để kiểm lỗi chỉ bằng một nút.
Với ai muốn làm nghề minh hoạ, hoạt hình, thiết kế nhân vật, vẽ số là công cụ chính của nghề hiện nay.
Những thói quen ỷ lại cần cảnh giác
Nút hoàn tác có hai mặt. Người mới hay vẽ một nét, hoàn tác, vẽ lại, hoàn tác, hàng chục lần cho một đường. Họ không học được cách quyết định trước khi đặt bút, và nét cuối cùng thường cứng.
Công cụ làm mượt nét tự động kéo thẳng những đường run. Tiện, nhưng nếu luôn bật, tay bạn không bao giờ học được cách kéo nét vững. Thử tắt nó đi trong các bài tập luyện nét.
Phóng to vô hạn khiến người mới sa vào chi tiết quá sớm, mất cái nhìn tổng thể. Hãy thường xuyên thu nhỏ để xem cả bức, giống như lùi xa khỏi giá vẽ.
Và cái bẫy lớn nhất là bút hút màu, công cụ lấy màu từ ảnh. Chép màu trực tiếp từ ảnh không dạy bạn pha màu hay nhìn màu. Hãy tự pha màu bằng mắt, chỉ dùng bút hút màu từ chính bức tranh của bạn.
Giấy dạy những gì mà máy khó dạy
Giấy không có nút hoàn tác. Mỗi nét là một quyết định. Điều đó rèn cho bạn sự dứt khoát và khả năng chấp nhận nét sai, hai thứ làm nét vẽ có sức sống.
Giấy và chất liệu thật dạy bạn những bất ngờ: màu nước loang theo cách không đoán trước, than cho mảng tối mà bạn không định, giấy ráp tạo hạt. Những tai nạn đẹp đó ít xảy ra trên màn hình.
Vẽ tại chỗ ngoài trời, ký hoạ ở quán cà phê, với một cuốn sổ và cây bút thì gọn và nhẹ nhàng hơn. Pin không hết, không ngại nắng chói màn hình.
Nhiều người vẽ số chuyên nghiệp vẫn giữ thói quen ký hoạ trên giấy hằng ngày, vì họ thấy tay và mắt học khác nhau trên hai bề mặt.
Xen kẽ thế nào cho hiệu quả
Một cách xen kẽ hay: dùng giấy cho bài tập nền tảng như luyện nét, ký hoạ, vẽ từ mẫu thật, đánh bóng. Dùng máy cho những bài cần thử nghiệm nhiều như phối màu, bố cục, hoàn thiện một bức minh hoạ.
Hoặc phác trên giấy, chụp lại và hoàn thiện trên máy. Cách này tận dụng sự dứt khoát của giấy và sự linh hoạt của máy.
Khi vẽ trên máy, thỉnh thoảng tự đặt luật như vẽ trên giấy: không dùng hoàn tác trong một bài, chỉ dùng một lớp, tắt làm mượt nét. Bạn sẽ ngạc nhiên vì tay mình tiến bộ nhanh hơn.
Những gì bạn học trong toàn bộ các chuyên mục của Nhà Mỹ Thuật, từ hình khối, đậm nhạt, màu sắc tới bố cục, đều dùng được nguyên vẹn khi vẽ số.
Chăm sóc mắt và tư thế khi vẽ trên màn hình
Vẽ trên màn hình lâu dễ mỏi mắt, khô mắt, vì ta chớp mắt ít hơn khi tập trung. Thói quen hữu ích là thỉnh thoảng nhìn ra xa, chớp mắt chủ động, và nghỉ giải lao đều đặn. Nếu mắt khó chịu kéo dài, nên đi khám mắt.
Tư thế cũng quan trọng: đặt máy nghiêng thay vì nằm phẳng trên bàn để cổ không cúi gập lâu. Ngồi lưng thẳng, cổ tay không gập quá mức.
Độ sáng màn hình nên vừa phải, phù hợp với ánh sáng trong phòng. Vẽ trong phòng tối với màn hình sáng chói vừa mỏi mắt vừa làm bạn chọn màu lệch.
Cuối cùng, dù chọn máy hay giấy, điều quan trọng nhất vẫn là vẽ đều đặn. Công cụ nào khiến bạn muốn ngồi xuống vẽ mỗi ngày, đó là công cụ đúng cho bạn. Cảm ơn bạn đã đi cùng Nhà Mỹ Thuật suốt chặng đường này, giờ thì cầm bút lên nhé.
Câu hỏi thường gặp
Có cần mua máy tính bảng đắt tiền để học vẽ số không?
Không nhất thiết. Nhiều người bắt đầu với thiết bị phổ thông có hỗ trợ bút cảm ứng, hoặc bảng vẽ nối máy tính. Hãy chọn theo nhu cầu và ngân sách, kỹ năng quan trọng hơn thiết bị.
Vẽ số có được coi là nghệ thuật thật không?
Có. Vẽ số là một chất liệu như bao chất liệu khác. Giá trị nằm ở ý tưởng, cách nhìn và kỹ năng của người vẽ, không phải ở bề mặt vẽ.
Trẻ em có nên học vẽ trên máy tính bảng không?
Với trẻ nhỏ, nên ưu tiên giấy, màu, đất nặn để phát triển cảm giác tay và trải nghiệm chất liệu thật. Vẽ số có thể là hoạt động thêm cho trẻ lớn, với thời gian màn hình hợp lý.
Vẽ số rồi in ra có đẹp như tranh vẽ tay không?
Bản in có thể rất đẹp nếu tệp đủ độ phân giải và in trên giấy tốt. Nhưng nó là bản in, thiếu kết cấu bề mặt của tranh vẽ tay. Màu in cũng có thể khác màn hình.
Đã quen vẽ giấy chuyển sang vẽ số có khó không?
Lúc đầu thường thấy trơn tay và lạ vì mặt kính không có ma sát như giấy. Sau vài tuần đa số quen dần. Có thể dán miếng phủ màn hình nhám để có cảm giác gần giấy hơn.
