Những hoạt động vẽ cùng con dễ làm nhất ở nhà là vẽ phấn ngoài sân hay ngoài ngõ, in tranh bằng lá cây và rau củ, vẽ nối tiếp một câu chuyện, vẽ chân dung cho nhau, và làm tranh cắt dán từ giấy báo cũ. Chúng cần rất ít đồ, mang lại nhiều tiếng cười, và không có chuyện vẽ đúng hay vẽ sai.
Chào bạn, đây là Nhà Mỹ Thuật. Cuối tuần, nhiều gia đình loay hoay không biết chơi gì với con ngoài màn hình. Tập này là một danh sách nhỏ những buổi vẽ mà cả nhà làm được, từ bé ba tuổi tới ông bà, kèm lời gợi ý để buổi chơi vui chứ không thành giờ học.
Vẽ phấn ngoài sân: tranh lớn nhất đời con
Phấn vẽ cỡ to trên sân gạch, sân xi măng hay lối đi trước nhà là một trong những hoạt động trẻ mê nhất. Không gian rộng cho phép con vẽ những hình to như người thật, vẽ cả một con đường cho xe đạp chạy.
Một trò vui: cho con nằm xuống sân, bố mẹ vẽ đường viền quanh người con. Con đứng dậy và tô quần áo, khuôn mặt cho chính cái bóng của mình. Rồi đổi lại, con vẽ viền quanh bố mẹ.
Vẽ phấn cũng hợp cho những trò chơi ô ăn quan, nhảy lò cò, mê cung. Ranh giới giữa vẽ và chơi biến mất, và đó chính là điều tuyệt vời.
Mưa xuống, tranh trôi đi. Trẻ học được một điều nhẹ nhàng: niềm vui nằm ở lúc vẽ, không nhất thiết phải giữ tranh mãi.
In lá cây và rau củ: bài học về hình dạng
Đi dạo quanh nhà nhặt vài chiếc lá có gân rõ, như lá bàng, lá mít, lá dương xỉ. Quét màu lên mặt có gân, úp xuống giấy, ấn nhẹ, rồi nhấc lên. Hình chiếc lá in ra với đầy đủ gân lá, trẻ thường thích thú vô cùng.
Rau củ trong bếp cũng là con dấu tuyệt vời. Cắt ngang một quả đậu bắp được hình ngôi sao, cắt ngang gốc cải thảo được hình bông hồng, nửa củ khoai tây có thể khắc thành hình trái tim. Người lớn cắt, trẻ chấm màu và in.
Hoạt động này dạy trẻ quan sát hình dạng: ai ngờ bên trong quả đậu bắp lại có ngôi sao. Nó cũng là bài học đầu tiên về in ấn, nối với tranh khắc mà mình đã kể ở chuyên mục chất liệu.
In xong, con có thể vẽ thêm: biến những dấu lá thành cái cây, biến những bông hồng cải thảo thành một vườn hoa.
Vẽ nối tiếp câu chuyện
Lấy một tờ giấy dài, hoặc dán vài tờ nối nhau. Một người vẽ một nhân vật ở đầu tờ giấy, ví dụ một con mèo. Người tiếp theo vẽ thêm một điều gì đó xảy ra với con mèo. Cứ thế, mỗi người một lượt, câu chuyện lớn dần theo chiều dài tờ giấy.
Không ai biết câu chuyện sẽ đi về đâu. Con mèo có thể gặp một con khủng long, rồi cùng đi máy bay, rồi rơi xuống biển. Trẻ học cách tưởng tượng, nối ý của người khác, và chấp nhận rằng câu chuyện không chỉ theo ý mình.
Khi xong, cả nhà cùng kể lại câu chuyện từ đầu tới cuối. Đây là lúc nhiều tiếng cười nhất.
Một biến thể: gập tờ giấy làm ba. Người thứ nhất vẽ cái đầu, gập lại che đi. Người thứ hai vẽ thân mà không thấy đầu. Người thứ ba vẽ chân. Mở ra, bạn có một sinh vật kỳ quặc không ai đoán trước.
Vẽ chân dung cho nhau
Ngồi đối diện nhau, mỗi người vẽ người kia trong năm phút. Không cần giống, càng ngộ nghĩnh càng vui. Trẻ thường vẽ bố mẹ với những chi tiết bất ngờ: cặp kính to đùng, mái tóc dựng đứng, nụ cười kéo tới tai.
Bố mẹ cũng vẽ con, và nên vẽ hết mình, không cố tình vẽ xấu. Trẻ thích thấy người lớn cũng tập trung, cũng cố gắng.
Một biến thể vui là vẽ không nhìn giấy, như bài tập trong tập tập nhìn như hoạ sĩ: chỉ nhìn mặt người kia và vẽ, không được nhìn xuống. Kết quả buồn cười, và không ai thắng ai.
Giữ những bức chân dung này, ghi ngày. Vài năm sau xem lại, đó là cuốn album gia đình đặc biệt nhất.
Cắt dán giấy báo và một lời nhắc
Giấy báo cũ, tạp chí cũ, bao bì giấy có nhiều màu và hoạ tiết. Cho trẻ xé hoặc cắt bằng kéo đầu tròn, rồi dán thành tranh: một con cá từ những mảnh xanh, một ngôi nhà từ những mảnh nâu. Xé tay cho mép giấy mềm, rất đẹp.
Cắt dán dạy trẻ suy nghĩ bằng mảng màu và hình khối thay vì nét. Nhiều hoạ sĩ lớn cũng đã làm tranh cắt dán. Nổi tiếng là Henri Matisse, những năm cuối đời khi sức khoẻ không cho phép đứng vẽ lâu, ông chuyển sang cắt giấy đã tô màu để làm tranh.
Một lời nhắc cho mọi hoạt động: mục tiêu là thời gian bên nhau, không phải bức tranh đẹp. Đừng sửa tranh của con, đừng so sánh tranh của hai anh em, đừng biến buổi chơi thành giờ học.
Chọn một hoạt động cho cuối tuần này, chuẩn bị đồ từ tối thứ sáu, và để điện thoại ở phòng khác. Hẹn gặp bạn và con ở sân nhà nhé.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ không chịu ngồi yên vẽ thì làm sao?
Chọn hoạt động vận động như vẽ phấn trên sân, vẽ trên giấy dán tường cao, in tay. Giữ buổi vẽ ngắn, mười lăm tới hai mươi phút, và dừng khi trẻ hết hứng thú.
Có nên cho trẻ vẽ lên tường nhà không?
Nếu gia đình đồng ý, có thể dán một tờ giấy lớn lên tường hoặc dành một mảng tường sơn bảng đen cho con. Như vậy trẻ có chỗ vẽ to mà không làm hỏng tường thật.
Ông bà có thể tham gia những hoạt động này không?
Rất nên. Ông bà có thể kể chuyện cho cả nhà vẽ theo, dạy những trò chơi vẽ ngày xưa, hoặc đơn giản là làm người mẫu cho các cháu vẽ chân dung.
Làm sao để dọn dẹp nhanh sau buổi vẽ?
Chuẩn bị trước: trải khăn nhựa, cho con mặc áo cũ, để sẵn khăn ướt. Cho con cùng dọn dẹp như một phần của buổi chơi, trẻ học được trách nhiệm với đồ dùng của mình.
Những hoạt động này hợp với trẻ mấy tuổi?
Hầu hết hợp với trẻ từ khoảng ba tuổi trở lên có người lớn đi cùng. Trẻ lớn hơn có thể tự làm nhiều phần hơn, như tự cắt, tự khắc rau củ dưới sự giám sát.
