Màu goát là một loại màu nước đục: nhiều bột màu hơn, có khi thêm chất làm đục, nên nó phủ kín mặt giấy thay vì để giấy trắng ánh qua. Nó cho những mảng màu phẳng, mờ như nhung, và có thể vẽ màu sáng lên trên màu tối. Vì vẫn là màu nước, nó tan lại khi gặp nước, nên rất dễ sửa nhưng cũng dễ bị lớp sau kéo lên.
Chào bạn, đây là Nhà Mỹ Thuật. Ai từng học mỹ thuật ở trường phổ thông có lẽ nhớ những hũ màu bột, vẽ tranh đề tài trên giấy cứng. Màu goát là họ hàng gần của màu bột đó, và nó đang được nhiều người vẽ minh hoạ ưa chuộng. Tập này mình nói cách dùng nó cho mảng màu phẳng mà không vệt.
Màu goát khác màu nước ở đâu?
Màu nước trong suốt. Bạn làm sáng bằng cách thêm nước để giấy trắng ánh qua, và vùng trắng nhất là giấy để trống. Không thể vẽ màu vàng nhạt lên trên một mảng lam đậm, vì vàng trong suốt sẽ biến mất.
Màu goát đục. Bạn làm sáng bằng cách thêm màu trắng, và có thể vẽ vàng nhạt lên lam đậm đã khô, vàng vẫn hiện rõ. Điều này giống acrylic và sơn dầu hơn là giống màu nước.
Vì đục, màu goát cho mảng màu phẳng, đều, không lộ nét cọ, rất hợp với minh hoạ, áp phích, thiết kế, tranh trang trí. Nhiều bản phác thiết kế, nền phim hoạt hình vẽ tay trước đây dùng loại màu này.
Điểm chung với màu nước là gốc chất kết dính tan trong nước. Vì thế màu goát khô vẫn có thể làm ướt lại. Đây vừa là ưu điểm, vừa là cái bẫy.
Độ đặc như kem sữa: bí quyết của mảng phẳng
Để có mảng phẳng không vệt, độ đặc của màu là quan trọng nhất. Quá đặc, màu kéo không đi, để lại vết cọ và nứt khi khô. Quá loãng, màu thành trong như màu nước và loang lổ.
Độ đặc lý tưởng thường được tả như kem sữa hay sữa chua uống: chảy được nhưng vẫn phủ kín. Pha màu với một chút nước, thử quét trên giấy nháp, nếu còn thấy giấy ánh qua thì đặc thêm, nếu thấy cọ kéo nặng thì thêm vài giọt nước.
Pha đủ lượng màu cho cả mảng ngay từ đầu. Pha thiếu rồi pha lại, màu mẻ hai gần như không bao giờ trùng mẻ một, mảng màu sẽ có vệt chênh.
Dùng cọ dẹt cỡ vừa, quét theo một hướng, mỗi nét chồng mép nét trước khi nét trước còn ướt. Làm nhanh và đều tay, đừng quay lại chà vùng đã bắt đầu khô.
Màu thay đổi khi khô
Một điều làm người mới bối rối: màu goát lúc ướt và lúc khô có độ đậm khác nhau. Nhiều người vẽ quan sát thấy màu tối thường khô ra sáng hơn một chút, còn màu sáng có khi khô ra tối hơn một chút.
Hệ quả là khi bạn sửa một mảng đã khô bằng cùng một hỗn hợp, phần sửa lúc ướt trông lệch, khô rồi mới khớp lại. Người mới thường hoảng và pha lại, rồi lại lệch.
Cách đối phó: thử màu trên mẩu giấy nháp, chờ khô, so với mảng thật. Một số người dùng máy sấy tóc chế độ mát để thử nhanh.
Giữ một bảng thử màu ghi rõ hỗn hợp nào khô ra sao sẽ giúp bạn quen với tính khí của từng màu trong hộp.
Còn một chuyện nữa liên quan tới độ khô: màu goát để trên bảng pha khô rất nhanh trong thời tiết hanh hoặc dưới quạt. Nhiều người phủ một tấm khăn ẩm lên bảng pha khi nghỉ tay, hoặc nhỏ vài giọt nước vào vũng màu, để giữ màu ở đúng độ đặc đã pha suốt buổi vẽ.
Vì sao lớp dưới bị kéo lên và cách tránh
Vì màu goát khô vẫn tan lại trong nước, khi bạn quét một lớp ướt lên trên, lớp dưới có thể bị hoà tan và trộn vào lớp trên. Vẽ vàng lên đỏ đã khô, nếu chà nhiều, bạn sẽ được cam thay vì vàng.
Cách tránh thứ nhất: màu lớp trên đặc hơn, ít nước hơn, quét một lần dứt khoát. Đừng chà đi chà lại.
Cách tránh thứ hai: sắp xếp thứ tự vẽ để hạn chế chồng lớp. Vẽ những mảng lớn cạnh nhau, chừa chỗ cho nhau, rồi mới thêm chi tiết nhỏ bằng màu đặc ở cuối.
Ngược lại, đặc tính tan lại cũng là món quà: bạn có thể làm ẩm một mép màu để làm mềm nó, hay lấy cọ ướt nhấc màu ra để tạo vùng sáng. Mảng vẽ hỏng có thể rửa nhẹ đi để làm lại.
Bài tập: bảng mười hai ô phẳng và một tấm bưu thiếp
Kẻ mười hai ô vuông trên giấy dày. Pha mười hai màu bất kỳ, mỗi màu đủ cho một ô, và tô sao cho mỗi ô phẳng tăm tắp, không vệt cọ, không lộ giấy. Đây là bài luyện độ đặc kinh điển của các lớp thiết kế.
Khi mười hai ô đã phẳng, chuyển sang một bài vui hơn: vẽ một tấm bưu thiếp khổ nhỏ về một cảnh quen, như mái nhà, cây bàng, chiếc xe đạp, chỉ bằng năm sáu mảng màu phẳng, không chuyển màu. Kiểu tranh đồ hoạ này rất hợp với goát.
Cuối cùng, thêm vài chi tiết sáng lên trên mảng tối: ô cửa sổ vàng trên tường lam, những chấm hoa trắng trên tán cây. Bạn sẽ thấy ngay sức mạnh của màu đục.
Màu goát rửa cọ bằng nước, ít mùi, hợp vẽ cùng con hoặc vẽ trong căn hộ nhỏ. Thử mười hai ô vuông nhé, ô đầu tiên khó nhất.
Câu hỏi thường gặp
Màu bột học sinh có giống màu goát không?
Gần giống về tính chất đục và tan trong nước. Màu bột học sinh thường rẻ, ít bột màu tốt và nhiều chất độn hơn, nên màu kém tươi và dễ nứt. Vẫn rất tốt để tập.
Màu goát có bền như acrylic không?
Màu goát khô vẫn tan lại trong nước và dễ trầy, nên kém bền hơn acrylic. Tranh goát nên đóng khung có kính và tránh ẩm.
Màu goát khô trong hũ có dùng lại được không?
Được, thêm vài giọt nước và để ngấm rồi khuấy. Nhưng màu khô nứt có thể không mịn như lúc mới, nên đậy kín hũ sau khi dùng.
Có loại màu goát acrylic là gì?
Đó là loại màu có độ phủ phẳng mờ như goát nhưng chất kết dính là nhựa acrylic, khô rồi không tan lại. Hợp với người thích mảng phẳng mà muốn chồng lớp thoải mái.
Vẽ màu goát trên giấy nào?
Giấy dày như giấy màu nước, giấy bìa vẽ hoặc giấy vẽ đa năng dày. Giấy mỏng sẽ cong khi tô mảng lớn. Màu goát cũng đẹp trên giấy màu.
