Muốn vẽ bàn tay tự nhiên, hãy coi lòng bàn tay là một khối hộp dẹt hơi cong, mỗi ngón tay là một chuỗi ba khối trụ nhỏ nối nhau, còn ngón cái là một khối riêng mọc ra từ cạnh bàn tay. Các khớp đốt ngón không nằm thẳng hàng mà xếp theo những đường cong song song. Và mẫu vẽ tốt nhất luôn ở ngay bên cạnh bạn: chính bàn tay không cầm bút.
Chào bạn, đây là Nhà Mỹ Thuật. Bàn tay nổi tiếng là khó vẽ tới mức nhiều người giấu nó trong túi quần nhân vật. Bàn tay vẽ hỏng thường có năm ngón dài bằng nhau, xếp như một nải chuối. Tập này mình bóc tách cấu trúc bàn tay để bạn không phải giấu nó nữa.
Vì sao bàn tay khó vẽ đến vậy?
Bàn tay có rất nhiều khớp, có thể cuộn lại, xoè ra, nắm, chỉ, và mỗi tư thế cho một hình hoàn toàn khác. Lại thêm chuyện ngón tay hay che khuất nhau, chĩa thẳng về phía người xem, bị rút ngắn trong phối cảnh.
Thêm nữa, ta nhìn bàn tay mình hằng ngày nên có sẵn một biểu tượng rất mạnh: năm que dài trên một miếng vuông. Biểu tượng đó chen vào giữa mắt và bút, như mình đã kể ở tập tập nhìn.
Tin vui là bàn tay luôn sẵn có. Bạn không cần thuê người mẫu, không cần hẹn giờ. Tay trái làm mẫu, tay phải vẽ, mọi lúc mọi nơi.
Và khi đã hiểu cấu trúc của nó, những tư thế khó cũng chỉ là những khối hộp và khối trụ xoay theo các góc khác nhau.
Lòng bàn tay và các đường cong của khớp
Lòng bàn tay, nếu không tính ngón, có hình gần vuông, hơi dài hơn rộng. Nó không phẳng mà hơi khum, như một cái khay nông. Khi bạn khum bàn tay lại, khay càng sâu.
Bây giờ nhìn mu bàn tay bạn và nắm hờ lại. Bốn khớp đốt ở gốc ngón không thẳng hàng, mà tạo thành một đường cong, khớp ngón giữa cao nhất, khớp ngón út thấp nhất. Các khớp thứ hai và thứ ba cũng xếp theo những đường cong song song với đường đầu.
Đây là chi tiết thay đổi mọi thứ. Khi vẽ, hãy kẻ ba đường cong song song nhẹ tay trước, rồi đặt các khớp lên đó. Những ngón tay sẽ tự nhiên có độ dài khác nhau, và bàn tay có độ cong.
Ngón giữa dài nhất, ngón trỏ và ngón áp út gần bằng nhau, ngón út ngắn nhất, đầu ngón út thường chỉ tới quanh khớp cuối của ngón áp út. Chiều dài ngón giữa xấp xỉ chiều dài lòng bàn tay.
Ngón cái: một thành viên tách riêng
Lỗi nặng nhất trong bàn tay vẽ hỏng là ngón cái mọc từ cùng một hàng với bốn ngón kia. Thật ra ngón cái bắt đầu từ gần cổ tay, có một khối thịt dày ở gốc, và nó quay theo một hướng khác hẳn bốn ngón.
Khi bàn tay để thả lỏng, móng ngón cái thường hướng sang bên, không cùng hướng với móng các ngón khác. Nếu bạn vẽ năm cái móng cùng quay về một phía, bàn tay sẽ trông như găng tay cao su.
Ngón cái chỉ có hai đốt nhìn thấy rõ, nhưng phần xương dưới gốc của nó cũng di chuyển, đó là lý do nó linh hoạt hơn các ngón khác. Khi vẽ, hãy nghĩ ngón cái là một cái cần cẩu nhỏ gắn ở cạnh khay.
Phần thịt giữa ngón cái và ngón trỏ, khi tay xoè ra, tạo thành một màng hình tam giác. Chi tiết này làm bàn tay trông có thịt có da.
Ngón tay là chuỗi khối trụ, và chuyện rút ngắn
Mỗi ngón tay gồm ba đốt, đốt gần lòng bàn tay dài nhất, đốt ngoài cùng ngắn nhất. Mỗi đốt là một khối trụ hơi vuông, ở khớp thì phình ra một chút. Mặt trong ngón tay mềm và có đệm thịt, mặt ngoài có khớp xương gồ lên.
Khi ngón tay cong, các đốt gập lại ở khớp như một chuỗi hộp nhỏ. Đừng vẽ ngón cong như một cái xúc xích uốn mềm. Hãy cho thấy các góc gập, dù chúng được bo tròn bởi thịt.
Khi ngón tay chĩa về phía bạn, nó bị rút ngắn. Lúc đó bạn sẽ thấy đầu ngón và móng tay to hơn, các đốt chồng lên nhau. Cách vẽ là nghĩ về những khối trụ nhìn từ đầu, dùng các vòng tròn chồng lớp, chứ đừng cố vẽ ngón dài như khi nhìn ngang.
Mảng tối giữa các ngón, chỗ chúng chạm vào nhau, giúp tách từng ngón rõ ràng. Thường bạn chỉ cần vẽ đúng những khe tối này, đường viền ngoài không cần đậm.
Bài tập vẽ tay mười phút mỗi ngày
Ngày thứ nhất, vẽ bàn tay xoè đặt phẳng trên bàn, nhìn từ trên. Ngày thứ hai, bàn tay nắm lại. Ngày thứ ba, tay cầm một cái cốc. Ngày thứ tư, tay chỉ thẳng về phía bạn. Ngày thứ năm, hai ngón đang cầm cây bút.
Mỗi lần, bắt đầu bằng khối hộp lòng bàn tay, ba đường cong khớp, khối ngón cái, rồi mới tới ngón và chi tiết. Đừng vẽ móng tay quá sớm, móng tay vẽ trước sẽ ép bạn vẽ ngón theo nó.
Bàn tay người già có nhiều nếp nhăn, khớp gồ, gân xanh, là mẫu vô cùng thú vị. Nếu có dịp, nhờ ông bà để tay lên bàn cho bạn vẽ. Bàn tay của người làm nghề, của người nông dân, của người thợ may, mỗi bàn tay kể một câu chuyện.
Sau hai tuần, xếp mười bốn bản vẽ tay lại cạnh nhau. Bàn tay sẽ không còn là nỗi sợ, mà thành một trong những phần bạn thích vẽ nhất. Đặt tay trái lên bàn và bắt đầu ngay thôi.
Câu hỏi thường gặp
Bàn tay to bằng bao nhiêu so với khuôn mặt?
Bàn tay người lớn tính từ cổ tay tới đầu ngón giữa dài xấp xỉ khuôn mặt từ cằm tới chân tóc. Người mới thường vẽ tay nhỏ hơn thế, khiến nhân vật trông yếu ớt.
Vẽ bàn tay trẻ em khác người lớn thế nào?
Bàn tay trẻ em mập hơn, ngón ngắn hơn so với lòng bàn tay, các khớp ít lộ, mu bàn tay có thể có những lúm nhỏ ở gốc ngón. Đường nét nên mềm và tròn hơn.
Có nên dùng ảnh bàn tay để tập không?
Có, nhất là cho những tư thế khó như đang ném hay đang chơi đàn. Nhưng hãy xen kẽ với vẽ tay thật để luyện cảm giác khối, vì ảnh làm phẳng những chỗ rút ngắn.
Vẽ bàn tay cầm đồ vật thì bắt đầu từ đâu?
Vẽ đồ vật trước bằng nét nhạt, rồi vẽ bàn tay ôm quanh nó. Đồ vật quyết định hình dáng ngón tay, như cái cốc làm ngón cong tròn, cây bút làm hai ngón chụm lại.
Vì sao vẽ ngón tay đều tăm tắp trông không thật?
Vì ngón tay thật có độ dài khác nhau, cong khác nhau và hiếm khi duỗi thẳng song song. Hãy cho mỗi ngón một độ cong và khoảng cách riêng, ngay cả khi bàn tay đang thả lỏng.
